(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.229. అధ్యాయః 229
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
మహాదేవేన దేవీంప్రతి యమనగరతన్మార్గాదిప్రతిపాదనపూర్వకం పాపినాం యాతనానుభవప్రకారాదిప్రతిపాదనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

ఉమోవాచ।

భగవన్సర్వలోకేశ త్రిపురార్దన శంకర।
కీదృశా యమదండాస్తే కీదృశాః పరిచారకాః॥ 13-229-1(90396)
కథం మృతాస్తే గచ్ఛంతి ప్రాణినో యమసాదనం।
కీదృశం భవనం తస్య కథం దండయతి ప్రజాః।
ఏతత్సర్వం మహాదేవ శ్రోతుమిచ్ఛాంయహం ప్రభో॥ 13-229-2(90397)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-229-3x(7613)
శృణు కల్యాణి తత్సర్వం యత్తే దేవి మనఃప్రియం।
దక్షిణస్యాం దిశి శుభే యమస్య సదనం మహత్॥ 13-229-3(90398)
విచిత్రం రమణీయం చ నానాభావసమన్వితం।
పితృభిః ప్రేతసంఘైశ్చ యమదూతైశ్చ సంతతం॥ 13-229-4(90399)
ప్రాణిసంఘైశ్చ బహుభిః కర్మవశ్యైశ్చ పూరితం।
తత్రాస్తే దండయన్నిత్యం యమో లోకహితే రతః॥ 13-229-5(90400)
మాయయా సతతం వేత్తి ప్రాణినాం యచ్ఛుభాశుభం।
మాయయా సంహరంస్తత్ర ప్రాణిసంఘాన్యతస్తతః॥ 13-229-6(90401)
తస్య మాయామయాః పాశా న వేద్యంతే సురాసురైః।
కో హి మానుషమాత్రస్తు దేవస్య చరితం మహత్॥ 13-229-7(90402)
ఏవం సంవసతస్తస్య యమస్య పరిచారకాః।
గృహీత్వా సన్నయంత్యేవ ప్రాణినః క్షీణకర్మణః।
యన కేనాపదేశేన త్వపదేశసముద్భవాః॥ 13-229-8(90403)
కర్మణా ప్రాణినో లోకే ఉత్తమాధమమధ్యమాః।
యథార్హం తాన్సమాదాయ నయంతి యమసాదనం॥ 13-229-9(90404)
ధార్మికానుత్తమాన్విద్ధి స్వర్గిణస్తే యథాఽమరాః।
త్రిషు జన్మ లభంతే యే కర్మణా మధ్యమాః స్మృతాః।
తిర్యఙనరకగంతారో హ్యధమాస్తే నరాధమాః॥ 13-229-10(90405)
పంథానస్త్రివిధా దృష్టాః సర్వేషాం గతజీవినాం।
రమణీయం నిరాబాధం దుర్దర్శమితి నామతః॥ 13-229-11(90406)
రమణీయం తు యన్మార్గం పతాకాధ్వజసంకులం।
ధూపితం సిక్తసంమృష్టం పుష్పమాలాభిసంకులం॥ 13-229-12(90407)
మనోహరం సుఖస్పర్శం గచ్ఛతామేవ తద్భవేత్।
నిరాబాధం యథాలోకం సుప్రశస్తం కృతం భవేత్॥ 13-229-13(90408)
తృతీయం యత్తు దుర్దర్శం దుర్గంధి తమసా వృతం।
పరుషం శర్కరాకీర్ణం శ్వదంష్ట్రాబహులం భృశం।
కిమికీటసమాకీర్ణం భజతామతిదుర్గమం॥ 13-229-14(90409)
మార్గైరేవం త్రిభిర్నిత్యముత్తమాధమమధ్యమాన్।
సన్నయంతి యథా కాలే తన్మే శృణు శుచిస్మితే॥ 13-229-15(90410)
ఉత్తమానంతకాలే తు యమదూతాః సుసంవృతాః।
నయంతి సుఖమాదాయ రమణీయపథేన వై॥ 13-229-16(90411)
ఉమోవాచ। 13-229-17x(7614)
భగవంస్తత్ర చాత్మానం త్యక్తదేహం నిరాశ్రయం।
అదృశ్యం కథమాదాయ సన్నయంతి యమాంతికం॥ 13-229-17(90412)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-229-18x(7615)
శృణు భామిని తత్స్రవం త్రివిధం దేహకారణం।
కర్మవశ్యం భోగవశ్యం దుఃఖవశ్యమితి ప్రియే॥ 13-229-18(90413)
మానుషం కర్మవశ్యం స్యాద్ద్వితీయం భోగసాధనం।
తృతీయం యాతనావశ్యం శరీరం మాయయా కృతం।
యమలోకే న చాన్యత్ర దృశ్యతే యాతనాయుతం॥ 13-229-19(90414)
శరీరైర్యాతనావశ్యైర్జీవానాముచ్య భామిని।
నయంతి యామికాస్తత్ర ప్రాణినో మాయయా మృతాన్॥ 13-229-20(90415)
మధ్యమాన్యోధవేషేణ మధ్యమేన పథా తథా॥ 13-229-21(90416)
చండాలవేషాస్త్వధమాన్గృహీత్వా భర్త్సతర్జనైః।
ఆకర్షంతస్తథా పాశైర్దుర్దర్శేన నయంతి తాన్॥ 13-229-22(90417)
త్రివిధానేవమాదాయ నయంతి యమసాదనం।
ధర్మాసనగతం దక్షం భ్రాజమానం స్వతేజసా॥ 13-229-23(90418)
లోకపాలం సహాధ్యక్షం తథైవ పరిషద్గతం।
దర్శయంతి మహాభాగే యామికాస్తం నివేద్య తే॥
పూజయందండయన్కాంశ్చిత్తేషాం శృణ్వఞ్శుభాశుభం।
వ్యాహృతో బహుసాహస్రైస్తత్రాస్తే సతతం యమః॥ 13-229-24(90419)
గతానాం తు యమస్తేషాముత్తమానభిపూజయా।
అభిసంగృహ్య విధివత్పృష్ట్వా స్వాగతకౌశలం।
ప్రస్తుత్య తత్కృతం తేషాం లోకం సందిశతే యమః॥ 13-229-26(90420)
యమేనైవమనుజ్ఞాతా యాంతి పశ్చాత్త్రివిష్టపం॥ 13-229-27(90421)
మధ్యమానాం యమస్తేషాం శ్రుత్వా కర్మ యథాతథం।
జాయంతాం మానుషేష్వేవ ఇతి సందిశతే చ తాన్॥ 13-229-28(90422)
అధమాన్పాశసంయుక్తాన్యమో నావేక్షతే గతాన్।
యమస్య పురుషా ఘోరాశ్చండాలసమదర్శనాః।
యాతనాః ప్రాపయంత్యేతాఁల్లోకపాలస్య శాసనాత్॥ 13-229-29(90423)
భిందంతశ్చ తుదంతశ్చ ప్రకర్షంతో యతస్తతః।
క్రోశంతః పాతయంత్యేతాన్మిథో గర్తేష్వవాఙ్ముఖాన్॥ 13-229-30(90424)
సంయామిన్యః శిలాస్తేషాం పతంతి శిరసి ప్రియే।
అయోముఖాః కంకవలా భక్షయంతి సుదారుణాః॥ 13-229-31(90425)
అసిపత్రవనే ఘోరే చారయంతి తథా పరాన్।
తీక్ష్ణదంష్ట్రాస్తథా శ్వానః కాంశ్చిత్తత్ర హ్యదంతి వై॥ 13-229-32(90426)
తత్ర వైతరణీ నామ నదీ గ్రాహసమాకులా।
దుష్ప్రవేశా చ ఘోరా చ మూత్రశోణితవాహినీ।
తస్యాం సంమజ్జయంత్యేతే తృషితాన్పాయయంతి తాన్॥ 13-229-33(90427)
ఆరోపయంతి వై కాంశ్చిత్తత్ర కంటకశల్మలీం।
యంత్రచక్రేషు తిలవత్పీడ్యంతే తత్ర కేచన॥ 13-229-34(90428)
అంగరేషు చ దహ్యంతే తథా దుష్కృతకారిణః।
కుంభీపాకేషు పచ్యంతే పచ్యంతే సికతాసు వై॥ 13-229-35(90429)
పాట్యంతే తరువచ్ఛస్త్రైః పాపినః క్రకచాదిభిః।
భిద్యంతే భాగశః శూలైస్తుద్యంతే సూక్ష్మసూచిభిః॥ 13-229-36(90430)
ఏవం త్వయా కృతం దోషం తదర్థం దండనం త్వితి।
వాచైవ ఘోషయంతి స్మ దండమానాః సమంతతః॥ 13-229-37(90431)
ఏవం తే యాతనాం ప్రాప్య శరీరైర్యాతనాశయైః।
ప్రసహంతశ్చ తద్దుఃఖం స్మరంతః స్వాపరాధజం॥ 13-229-38(90432)
క్రోశంతశ్చ రుద్రంతశ్చ న ముచ్యంతే కథంచన।
స్మరంతస్తత్ర తప్యంతే పాపమాత్మకృతం భృశం॥ 13-229-39(90433)
ఏవం బహువిధా దండా భుజ్యంతే పాపకారిభిః।
యాతనాభిశ్చ పచ్యంతే నరకేషు పునః పునః॥ 13-229-40(90434)
అపరే యాతనాం భుక్త్వా ముచ్యంతే తత్ర కిల్బిషాత్।
పాపదోషక్షయకరా యాతనాః సంస్మృతా నృణాం।
బహుతప్తం యథా లోహమమలం తత్తథా భవేత్॥ ॥ 13-229-41(90435)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి ఏకోనత్రింశదధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 229 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.